ÆSSARSK ORDBOK

A

 

abakle - det va' sa abakle å få te.

abbøl – skjellsord, om en skumpete og lite netthendt person

annakveill - han kjem heim i annakveill.

allvæg - alltid

ainfættes ongan lag ainfættes i samme sengin'.

ane - du ane 'kje ka ilt det va'.

apståkk - skjellsord

ainse på - i ainsa 'kje på at'n datt.

attafrå - ho kom attafrå.

attglæm – ikkje bli gift

attpånan - dem kom attpånan.

attpåklatt - ho fekk ein attpåklatt da ho va' snart femti.

attåbak - han datt attåbak.

auster - dem drakk ta samme auster'n før i ti'n.

av å te - han kjem åt me' berre av å te.

atlegå – ho gjekk neåver atlegå.

attom – bak, attom nåva

 

B

 

bauske - han bauska og skrytte.

beit på - han va beit på å prøv se'.

bele - han belte 'kje gå ut.

beinkløve - det va' 'kje bæ'nklåve å ta det te'.

beinreik - han kamma se' bænræk.

beit - han kom i bæt fær peng.

berga – redda, i trur at kua di e berga

binte – begynnte, da binte i å be

bingse – (eig hobjørn) om ei storvaksen og dryg jente

blautstø - han va i blautstøå over skonnan'.

bleik - dem la vaskin' på blæk på markin'.

bleikfis - kom de' ut i sola din blækfis.

blåsar – gjer eller seier ting det blir folksnakk av

brakje – stor å sterk kar som ikkje spara se

bruhjl – skjellsord, om ein uvøren hardhaus

brykkin' - han e' så brykkin' - trur han e' nokkå te' kar.

brynne - dem mått' bærra vatn fær å brynne kjyn'.

bråtthest – skjellsord, om ein uvøren hardhaus

buse(majnn) – skjellsord, skremsel eller uvesen

busseronk - han tok på se' ronkin' sin.

byting – skjellsord, ein onge som dei underjordiske har bytta

bækse - du laga berre armod di bækse.

bæste - ho bæsta sammen brokja hass.

bætte - dem laga bætte tå sild å pod'ess å flatbrø.

børt - no e' det min børt (tur).

bålster - vi laga bålster tå strisekkæ å halm.

bårreræv - sett stille di bårreræv - æn uros'einne.

 

D

 

dabbe - vi'in' dabba tå mot kvella.

daill - daill å laup fær baill å saup.

dammstill - om mårrån va' de' hælt dammstilt.

deis' - han deisa på ræva.

deml' - låg å dæmla vatn tu brynna.

denje - dem denkte ongan me' risa.

desse - ongan dessa se' å datt.

dingl' - hang å dingla ette ei hand.

doin'je - låg i æn doin`je.

do´le - då`le jøs tå sa do'lån der.

dolp - kjaur se' nerri ei dolp.

domme - låvin' va' full tå domme når dem trøska.

domskolt, dommskalle - han va'kje nakkån dommskalle.

domp - mange dompa i vægja.

doning - må ha sver doning om du ska kjør sjikkele lass.

dorme - når'n bli' gammel, kan' e'n dorme tile på kveiIla.

drabbe - drabba'n mett i fjese'.

drag'dokke - dre' på alt.

drette - gjekk i drette me' (dro ilag).

drevle (dravle) - sæg som dravle.

drivkvit - drivkvit om none'- (sett spøkelse?).

dry' ut - han drydde ut te langt på natt.

drøfting - dem bruka drøfting ette' at dem va' ferdi' me' slogå'n.

drø`l - ka du drøle ette no, sjå te å kom de' iveg.

drølar - skjellsord, om ein som e treg og klønete

dubbe - han dubba rett så det va'.

du'inner - han drakk du'inner sa dem.

dulle - ho gjekk herre å dulla me' ongan'.

dunner - oppi fjella e' det dunner å bråk.

dussebang - kafær e' du så dussebang? He du fått nei?

dust på - det kom så dust' på, i vesst 'kje ka i sku' sei.

duve - kuntå duva opp å ne.

dy se' - ho kunn' kje dy se' lell.

dyvåt - ho vart dyvåt i regne'.

døkti – dyktig, ei døkti vækje

dørje still - han sto dørje still attom nåva.

døs - ho fekk ny døs å bluse.

døsi' - han vart så døsi' ette' meddan.

døyve - han tok æn trall fær å døyv' onglevene.

 

E

 

eppesin - appelsin

ei' - Freneie e' myllå fjordå, frå fjorda (sjynå) ne'på Ei', færbi Nøleie, over Sylteie ne'åt Frenfjo'la.

ei'e - det bli regn, han e' så svart sy' eia.

ei'e opp - han ei'dde opp pengan sin på inga ria.

eiste - han fekk ball'n mett i eistå.

eI'rå - det må vel bli ei eI'rå så'n kjem se' ut.

en's - e' æn egglin. så bli' den ainner de' au, dem bli lik en's.

einkvann (innkvann) - innkvann tek åt vetta lell fær det oftast.

ersau - det va' både ersaulam å bækkerlam.

eiterkorv, eiterpåsse – skjellsord, ein som reagerer med sinne

eterpong'I - æterminær.

etråt - ho va' rau i tryna tå ho va' ætråt.

 

F

 

fal - e'kje fal fær peng' (tjukk I).

fallvogn (bikkvogn) - det skal værra store hjul på fallvogn.

fanjntstav (fanjt) – om sorglause og spøkefulle

flekkjings - fara te flekkjings.

fark, farkskap – skjellsord, uærlig og ondsinna

farkstaur - han va enfant å æn farkstaur.

fatt - kaless e de fatt.

fatta ti - det fatta ti skogjin tå lyna.

fekkelpave - skjellsord, om ein som e treg og klønete

fellure (frå fransk filur) – luring, skøyar

fe-lån - dra felån ette se. (ta seg saman).

femtå -15.

fe'r- det kom eit lite fe'r med snø i natt.

fet - (fjed- skrav) sola stig et hanefet fær da'n.

fillåt å sjaskåt.

fjelge, kom hit ska i fjelge de' gut!

fjått - han e' æn fjått å æn tøv.

fjåttinj - han e' så fjåttinj ætt du kan 'kje tru på nokkå tå di'n sei'.

flatka'k - ho mor stækt flatka'k oppå omna me' storbrøa va' i stækomna.

flekkjings - dra te flekkjings.

fli se' - han kan 'kje fli se sjøl æn gong.

flir'n - i ska dea tå de flir'n i.

flis, ertflis - litt tå ei flis (gjente) .

flokse - ho va ei rett flokse i sine onge daga.

flust me - velå – plenty

flåg - vindflåg.

flåt (flat) du ska `kje eta sup' tå flåtallik.

fo'le - de e fole ka de' regna.

folkja – var i slekt med kvarainner, “dei va atti folkja”

forte se - værra snar, værra sneddinn'

frakk (flakk) - gamlå e-kje så frakk lenger (gno. fræg).

fra'mynn' - det står æn framynn'kar ne'på palla.

frau (gjødsel) - dem fraua på fåra me' æn drøfting (såld).

frauvogna neri fraukjellarn'.

fråstgåv - fråstgåve la se' på myrå.

frost'all - ho tåle ikkje nokkå fænn (førenn) ho frys, ser så frøsa ut.

fænn – førenn

færbaska - færban'na - helsikes.

fæ'r- ering - gave - han fæ'rerte ho klåkkå si .

færbigå - ga færbi, oversjå, hoppe over.

færbigåanes - går snart over, midlertidig.

færgale - de va aldeles færgale.

færgjort - de va hælt færgjort, færheksa.

færkava - ho va så færkava ætt ho sprang tu skrenå (skoa).

færra åt - ka ska vi færra åt?

færsegjort - alt skull værra så færsegjort der i ga'la (garda).

færstuve - ho datt på hauve å færstuva handa si.

førkje. førkj'onge. kvinnfolkspir.

færkveill - (forgårs) han kom tå sjynå færkveill'n.

føstna - i føstninga (først).

fåille - fold - det fåilla godt - var mykje podess (potet) eller korn.

fårrå - toill - de' e' gaup sy i tollskogja - de va bærre fårråskog her fær.

 

G

 

gauder – om ein snedig og døktig kar

ga se' - vart ber ette kvart.

ga se' te' - drygde - vart der lenge.

gasta, gastele' - ho va gastele fin kainn du tru.

ga utpå - utpågangaran' fo'r oftå inn om glase'.

gjemle - dem gjemla tå garn åt lamsauå

gjessin'j - stampen va så gjessin'j at det satt ikkje vatn ti' nå.

gjetta på - han gjetta på, han vesste ikkje nåkkå.

gjæra se te - han gjor se te å trudd 'n va nåkkå te kar.

gjæs (sprut) - det var berre så gjæs'n sto.

gjæster (gjær) - vi bruka gjæster ti kakdei'n, fær brukt dem surdei.

gle' se - dem kunn' gle se tå lite fær i tin'.

glette - ho gletta inn gjennom glase'.

gnittrinj - han va' så gnittrinj at han unte se 'kje nokkå.

gofs, ofs - han busa bærre på så æn anna ofs.

gogjera se' - ho låg å gogjor se te langt på dag.

gommel - han låg bærre å gomla på tattini'.

gorpe - han va så mætt at'n mått gorpe i kjerkån.

gosse - elvagossin legg punn kvennhusa.

gov, frostgåv - det va bærre så gåve' sto.

grabekre - dem leidde bækrin gardimyllå fær i ti'n.

grebbe – skjellsord, kvinne med alle dei dårlege kjenneteikn ein kan tenke seg både i veremåte og utsjånad

greggule (tjukk l) – skjellsord, usikkert kva som e meint

gresse - glesse - de va så glesse på låfta ætt jøse slåkna når det bles.

grofse - det vart ei stor gråfse der lyne' slo ned.

goppel - vi såg mykkje mær goppel å lappspy fær.

gårron’je, gårre, gutatrave – ”gårron’jen ræk på garan”

gårrpåsse – frekk gårron’jen i slyngelalderen

går te' ellæv (klåkkå) - ho e' tre kvart te' ellæv no.

 

H

 

hause – om ein med godt hau

habitt - han ha på se fjøshabitt'n.

hakkels - vi hakka halm å ha på vatn å mjøl.

hal - stopp en hal!

ha'lssmått - de' fo'r neri hals-smatte på'n.

ham'l (ro) - hammel opp med (greie seg mot)

handt'er - han kunn' å handter felå han!

handfara - kjenne på.

handsrekning - gje me' ei handsrekning så i får de' te.

handvenning - de va gjort i ei handvenning.

ha på si - ha attåt.

harbust - trejever (gevær) me pil å båje.

hardklyvar – om ein stor og sterk kar som ikkje spara se

has på - han fekk has på ho te slutt.

ha'tle-kjerr - de væks nett på ha'tlatreå.

hau - kåmma i hau - hus på, ha de i hauva.

haubokka å tuftkalla må du værra te' venns me'.

hauinj på - løst på.

haustufs (stups) - hain for haustufs neåver tråppa.

heinnjebøks - han håppa lengst i hennjebøks (stille lengde).

hekjin - grisk, løst på.

hekta - de' va på hekta at'n berga se'.

hele - beille (tåle) - i hele 'kje å bada.

hellidag - fæl, bom, rest - de' sto att æn hellidag i slåttatæ'n.

helsikes, helsinges - ka i helsikes du sjer ut!

henkl' se - han henkla se' over ælva ette hennå.

heykjeip - dæm bar opp tørrheye me kjeip på nakkå (kippsveig).

heykrok - krok med mothake te' å napp høye frå ståla.

heyståle, djupståle - ongan håppa i heystålæ.

heyterre - dæm tørka flathey fær, å da mått dem ha go' heyterre.

heyvålle - dæm nappa heye ut tu heyståla, å laga æe vålle åt kvar ku.

hi' - hi siå, ikkje na siå!

hipe de' - hipe de' (skamme) du så ikkje freidde de'.

hitte på - komma på.

hoga på - løst på.

hu, huå - hu's på å ha på de' huå å våttæn.

hurre - de va æn hurre te æn kar, om ein storvaksen og dryg kar.

husere (herje) - de' e fole ka gjekta husere i lemmå.

hus' på - du må hus' på å sætt inn hesten.

hustre - de' vart så kalt å hustre no.

hys - de' hendt' dæm mått hys tater, når dæm kom sænt på kvælla me' onga.

hyssje - om et dårle hus eller ei bu.

hute - hut de hæm di skvallerbikkje!

hæmføing (gått hæme all sin dag) - hain vesste 'kje mær e'nn æn hæmføing.

hærre - agne å småe halmpipå ette trøskinga.

hærsåll - groft såll te å sælla koinn me

horpe i hop - bøte håsså ell' brok på æn støgg måte.

høsse - laust - kakå va så høssa ætt ho datt synj.

høssinj - snø`n va så høssinj at i for på bått'n.

håkjinn (tynn å bleik) de' vistes æt'n ha vårre læinnje dåle'.

hål (glatt, sleip) - ho va slæp så æn ål'.

hånk - han laga hånk tå ei seljegræn å trædd feskan på.

hånstaur - han sto der så æn hånstaur å skjønna `kje nåkkå.

håprinj - han bynte å bli gammel å håprinj.

hårg - de kom ei hæl hårg me' onga.

hårpong - ta e bærre en hårpong, de' e' `kje nåkkå å sætt på te ku.

håsså - dem ha bærre hæmstrekka håsså fær, å dæm nådd oppom knea.

håssåbann' - håssahanna ha ongan oppfær knenå.

håtte se' - no må du håtte de' i væg.

håttinj - glømsk, tankelaus.

 

I

 

innijønå – innijønå finnseterdaln

i aftas - han kom hem sænt i aftas.

i`est - han e så lat æt'n i`est ikkje stat opp.

i farta - i mått gjer det når i føsst va i farta.

ilt - vondt

illvers-sjor - i skjønna de' vart et ska-ver, i såg iIl'vers- sjora i aftas.

ing'kvannj - ing'kvann må ta skitjobban au.

ing'kvart - sjå om du finn ing'kvart å eta.

innabords - du ha færmykje innabords.

innafær - det kjem ikkje innafær tennå min

in(n) fernalsk - eitt helvetes leven, hælt infernalsk.

innf`ul - hælt igjennå - han såg på me' me' innfule auå.

innmari - ho va innmari traillåt me' ongå.

innvensjon - han mått skru synn fær å sjå innvensjon ti apperata.

innåbens - brokja va hælt flækt innåbens.

is-sjokkol (jøkul) - de hængte fullt tå is-sjokkolla tå takja, fær i tin'.

i sta' - ho for i sta å kom hæm æt no, ho va' snar i snuingjin'.

istersill - de' skull' værra ister ti spikjesill'n. De va fole gått på bætte.

 

J

 

jabbe - ho jabba å prata i eitt.

jabbkråk – skjellsord, ein som e lausmunna

jafsa - han jafsa å åt.

jamraka - tynnå skull' værra hælt jamraka, hælt jamfull.

jamsies - dem låg jamsies borti grasa.

jamt - me' jamnå.

jark - han va så plaga me jarka på fotå.

jatte me' - ho va slik æt ho jatta me' åt alle, samme ka dem sa.

javla - ho javla å tågg me ei tånn.

jegle (ostødig) - dæm laga se' lækarhus, mæn de' va fole jegle.

jelk - jella (kastrert) hest.

jepling - æn tosk å domstut.

jetta på - no kan du jetta på kor gammel ho e'.

jever, jevrå - han Peder va redd fær bjønnajevrån sin.

jor (moden) - bera e' snart jor no.

jue (villstyring) - du må `kje færra åt så en ju'e no lenger.

julgjæt - dem sa at jul'gjæta for gardtales færre jul.

ju'l opp - gut'ongan skrytte tå æt dæm jula opp kvarainner.

julstut (om planta kvann eller jol) – brukt som skjellsord, ein som smiskar

jæ'le (inngjert beite) - kalvæn gjekk oppi jæ'lå.

jø'l - fær å jø'l lasse må du ha ei skikkele ræphegd (laga tå hegg hell æn ænkrull).

jålåt - ho trudd ho va så fin, men ho va bære ei jålhøn.

 

K

 

kal'bota- bækrinj stanga'n rett atti kaI'bota.

kall'tusje - de' e' kall'tusje, best å fyr ti omn.

kammar - drit

kara se - kara se ivæg. sett i gang.

karavolin -.han trudd han va nåkkå te' kar.

katti'mann - (snurrebass) - han for så æn katti'mann bortåver pall'n.

kaver (garanter) - i ska kaver' på at du når 'kje ti me'.

kettinj - han e' kettinj pun'ne fotå.

kjeip (kippsveig) - han laga ei kjeip' te å berra hey ti tå ei lita bjerk.

kjell' kjejll, veikje, kvinnfolk - de' va nåkkå te kjell' gut!

kjeppe (kjipte) – skvette, bli redd.

kjeppjaga - jaga vekk (me' kjepp).

kjæftaure, kjæftaus – skjellsord, ein som e lausmunna

kjærkje – treg, det gjekk så kjærkje.

kjøle (fole) - de e' kjøle heitt.

kjøvast (kvelast) - ho trudde ho skull' kjøvæst i snøfokkja.

klekse. klys' - spøttklys. dikjeklekse.

klent – bane va klent

klomsin - mål-laus. hjelpelaus - han vart hælt klomsin

klomåne (månad)

klor - han va en stor klor - ha mange tommellotta.

klure, krækse (av krokete grein) – skjellsord, om kranglevorne og vrange, han va' en klure å ha me' å gjær.

klurin' - vanskeleg. ogrei.

klurtoll' - de e' bærre klurtollå så veks oppi hamrå.

kuverd – jmf menneskeverd

kulkas, kas – fletta kasse eller korg som ein bar over aksla

klys, jfr. klekse.

klækkje, klækk - lett å bryt' - hailkja'kvesten e' klækk. seljå' e' sægar.

klæmre se' - ho klæmræ finger'n sin myllå dær'n (døra).

klæm på. driv på - du må klæm på ska du bli kar.

klæpp-su'p - mjø'Iballan å snærkje e' 'kje så godt.

klåpp - løeklåpp, stuåklopp m.m.

knakje, (lite om) - de' va' knakje me' mat mang' æn gong.

knip' (magaknip'. vårknip') - de' va' mange magre kjy i vårknipån'.

knip, (knype) - ska du plokke knip må du ha langerma blusse.

kniplus - dem ha kniplus nemme halsa åt kvarainner, de kleia fole.

kokkelhane – skjellsord, ein som e lausmunna

ko'kje, tongt å puste - de va så kokje tå kok'dampæ.

ko'kjin' - han vart hælt ko'kjin å mått spreng ut.

korv – skjellsord, ein som reagerer med sinne

kos'sje - ho kos'sja å fraus på ryggjæ.

krafse åt se' - han krafsæ åt se' hæle live' men fekk `kje lomme på lik­skjortån lell.

krangelfant, krangelpave - han va æn stor krangelfant.

kre', kreå - han bynt som kreåfeskar i el'ven.

krusn – du må' kkje krusn

krykkje - skjellsord, om ein som e treg og klønete

krækse - ho va' ei stor krækse, ailder va' nåkkå bra nåkk.

kræksinj, krangelvoren, - han va' kræk'sinj, mæn somti' ha'n rett.

krømpe - dem krømpa ull-labban fær, da vart dæm tjukkar å hætær.

krømpe se' (gjer se' liten) - ho syntes de' va leitt, å krømpa se' så godt ho kuinn'

kråkfot (krok-) - de' e' `kje låv å ta kråkfot på folk.

kråksmell - dem laga kråksmellå fær å skrem kråkå tu koinnåkra.

ku'bæn - du dre tu spikar me kubæna.

ku't - dæm kuta å sprang.

kvekkje jå'n (kvesse) - ha skikkele store bryne i brynkoppæ te å kvekkje jån me'.

kvekke opp - dem kvekka se' opp me' æn kollekvinter.

kverkje - dæm tok kverkjin tu sill'n fær, fænn dem salta ho.

kvese - de va så vidt de' kvesa ti 'nå.

kål'bøtte - ho for på haue å gjor ei fola kål'bøtte.

kå'le (lampe) - dæm brente tran oppi kå'lån. de va ænæste jøse dæm ha.

kåles. kalles - næmæn kalles sjir de' ut her da?

kå'I på - gjera kål på: ta knekkjin på, eta opp.

kålsjorte (fugl) - Kålsjortå e' likaste trasten.

kåltinj - han va så kåltinj å velt'inj. å rett så de va låg'n e' å'veltinj.

kåinn'ræk - dæm sætt koinnbainna i ræker, fenn dæm staura dæm.

kårsgjelle- gjera det dobbelt opp.

 

L

 

labb, labba, læstonga - ho bæstemor strekka labba åt alle båns'ongå.

labb-fyk - no snøa de' værkele. han lava ne'.

labb'læstå - fer du på labb'læstå. kar he du gjort tå skrenå.

lannj - kupess.

larv – skjellsord, eit slarkåt mannfolk utan tetak

larv'staur - han e 'kje nåkkå te kar, han e' æn larvstaur.

lappspy - de'bli rompetråill tå lappspyån.

la'sin - lealaus, gjeglin'.

lathans, latstronk, latstokk, latsabb, latmark - han orka 'kje nåkkå.

lausreipa - han for lausreipa - han sett att sle'inj.

le' (lær) le'lolæ. Le'et laga de sjøl av hue' tå dyr, bruka na' store borkaså'n.

lealaus - spalkjin va så lealaus at dæm hamna i grøftæ.

le'bråk - dæm mjuka opp le'e i ei le'bråk.

leiæst åt - no må di leiast åt å værra go'e vænna.

lei'stann' - dæm gjekk lei'stann' på jøse dagja. Det bli vel færlåvels' ?

levabrø' - `ta va ei stor kak', eitt rettele levabrø'.

le'k, le've'r - no bli de' ver'omslag - han sler på kjølta - de' bli le've'r.

li (om tid) - ka så li ? nå' de li' på.

li't åt - no må du hær ette gut!

li'v (spar') - ho vil li'v `na likæste kjolin' te de' bli brillåp.

lommert - idag e' de' både heitt å fokti', rett lommert.

loppinj - loppinj på fingrå, val'inj, val'heinnt.

lo'våtta - e' hætær enn fingervåttæ.

ly - no må du ly godt ette', så kanskje du hærre kjerkjeklåkkån.

lyster (jøster) - te å spidd fesk me'.

lyster - lit åt, hær åt-tal, værra lydi'.

læk'ka - spannet læk.

læppje - kattå læpja ti se' sildråppinj.

læstonga - somme kalla dem labba.

læ'v - du må læv att nåkkå tess i mårgå, ikke eta opp alt i dag.

lø' - vi ha heye på lø'å.

løklåpp - vi ha ei stor stænhyll te løklåpp.

li'ti'n - han va lø'tinj, ho va løta, begge ha løst å farra

løys broka' - dem mått' ofte løys broka uti skogjæ fær i ti'n.

lå'g - væske. mauk. dem bruka æn'låg nå' dem skull' bryggje øl.

låkkje - lett på låkkje. fær'tel nåkkå hemmele'.

lån' glø - nå' omn slåkna gjekk dem åt naboa å lånte glo.

låv'dær - åpa så' ei låv'dær. måle åt Målle va åpe som ei låv'dær.

 

M

 

ma - sag'ma

ma'gamål - ho va' så gla' ti' mat, ho ha"kje magamål.

ma'gge - ho va ei stor magge.

mauk - ho laga ka'kmauk tå mjøk'skvetta å slekt.

ma'roder - han va heilt maroder ette æt'n datt å slo hofta si.

mas 'kopp - mas 'kråk.

maule - ho maula opp påleggje.

me' æn gong - straks.

me' - feskeme'.

mekkergauk.

mi'g - pess.

mi'gær.

mi'mæ'r - pess'mimæ'r. mi'nne'tes - medt på natta.

mjell' - mjell'snø.

mjø'k.

mjø'kbonde.

mokke - du må berre ikkje mokke.

morkje - gammelt å då'le.

morte - furte.

mul`e ljå'n (my'le) - slipe for tverr egg.

mulle - mumle.

musk' - te'tak, fres.

myl'e mot solæ.

myll'e åkern så snø'n fer fortær.

møkkja'sle'e.

møkkja'bjøynn

møkkjatråvar – ein som ber preg av at han har rota i jorda eller skiten

møl`e - møl'a - kakå e' så møla æt ho dætt syinn nå' vi he' på smør.

mølje - feit kraft te' å duppe brø' neri.

mølje - hulter om bulter, i haug, ongan låg i ei mølje me' kjælkjin' oppå.

mørk'ne ute - bli sæ'n.

møs'smær - møs'brømm.

må'nin' sett på kve'll.

måjllokse – ein som ber preg av at han har rota i jorda eller skiten

målin – ita ballmålin din sjøl du

 

N

 

nappærkrok - te å nappe høy me' i høystå'le.

nasæ'buse.

na (denna) - `na siå - `na gårrinj' - `na tausæ.

na'ter - han va' na'ter te' å hall' på.

nem'me - nem'me sjy'nå - å få kniplus nem'me hal'sæ va fo'le. ække'lt.

nep' på - nep'på`bakkå.

nett' - dæm va' oppi li'n å plokka nett'.

nik'kje - saunik'kje bruka dæm inni ball'n, tok vare på alt nå' dæm slakta fær.

nister - du må 'kje stat der å nister å frys.

no'n. no'ne - han fekk æn snøball' medt i no'ne' (fje'se).

nor'me - det nor'mæ å brin'nj neri fotræ .

nug'gel - de' e' nug'gel i båt'æ. han ha' ei lita nugg'gel te' taus.

næp'pert - bærre så vidt - det va' på neppen æt'n ikkje for utom.

nø'I - nø'l Ei'e -nø'I-ein'nin' tå' huså'.

nå`l - nå'I-åver,nå`. nå`lå`-vinj', nå'Ime Breiniskaiæ.

nå'minj' - ho va' nå`mæ i æ`ne hainj.`

 

O

 

ofrysje – skjellsord, skremsel eller uvesen

of'sinj - o-vørinj.

oks'gal æ - dæm fo'r å leidde oks'galne kjy ette' væg'å, dæm skull' åt okså

o'mennesj' - ho va' eit o'mennesj' te å hall' på, kvilte se' al'der.

omkalfatre - ho fløtte på alt å omkalfatræ hæle stu`å.

omkom`minj - det va så mykje å gjæra æt i vart hælt om'kom'minj.

om'så'laus - han va' om'så'laus, vølte 'kje å bry se' me' nåkkå.

om mæin'nænj - om mæin'næn (morgen) va'n ti'le oppe.

o'nest - han o'nest (orka) ikkje sta't opp færre meddanj'.

ong'gel - ska' du feske må du ha ong'gel, fær laga dem ong'læ tå knapp­nål`e

o'reinske - pass på såre' så det 'kje kjæm o'reinske ti' de'.

orosejnne – om urolige onga, ho e ei orosejnne

otajnne – om onga som gjer ugagn

o'veie - kåmmæ på o'veie, - han va så o'vei'inj å brøy'tinj'.

o'vø,linj' - han va så o'vø'linj' å brøy'tinj'.

 

P

 

pai-labba - storfota

pank - ho bar på æn Iitinj' pank.

pe-kall – ein frå Averøya

pi're - de' e' kje. så pi're (greitt).

pi'nåt, pin'lus.

pist'rinj' - han va' så blæ'k å pist'rinj'.

pjask - småtteri, pjuske, pjask'åt - stakkarsle'.

plok'kje - smått, delt.

poddes, poddeska'k me' sirop.

pong'el, pøng'el.

popp`el - gamlå popp'la å pø'a i eitt.

porke (enkel kjelke) - vi rein'te på pork'ån i mån'skjenna.

pork'ottånj' - sta't opp i pork'ottånj'.

porre, porre-bæ' - sau/lam.

posn' opp - merra posna' opp å daua tå kolikk.

præst'hainna - dem fekk ikkje på fæ'st fæ'nn dem fekk præst'hainna.

prætte - ho lika å gjær dæm ei prætte.

puss'n, stivpussa - han va' i puss'n å skull'sekkert ut ette' kvinn'folkå.

på de' jamne (van'le'e).

på neppe - de' va' barre på nep'pe æt'n ikkje ramla utfær hammær'n.

på ra'ke'le - kvekk, snartenkt. slå'æin'es.

påssa'rygg - litl'kar'n lika se' bæst oppå påssa'ryggja.

påsse – frekk gårron’jen i slyngelalderen

på'te - de' va' så mykje på'te inni ol'kjerrå - han bæ't se' fast på skinne' all stan'

på-timen - kåm' hæ'm på timen, me' æn' gong.

på-tår - de' va' go' drekk, he' du æn' på-tår?

 

R

 

rangtvare – (tvare er eit lite bor) skjellsord, om kranglevorne og vrange,

rom – ho va rom i brokja

rusk å rask å lia i bås gunnar posthusa

rakle - han rakla å gjekk.

ran'ne se' - podess'kåln ran'na se' - sauinj' ran'na se ette' stiæ.

rav'ga'le - ruskain'es ga'le.

ra'vinj' - trøytt å klar.

reggær'sjor' - rakle-sjul', knerkær-sæng.

rekjær'bikkje.

rek'le - fek'le.

reinn' ræva si.

rekse - gammelmerra reksa å gjekk.

renning - de' e' fo'le te' renning på sa' on'gå.

re'nspekkæ, re'nhæklæ (ekte).

respe - du ska' 'kje respe be'ræ tå tre'å, du må ta hæ'le kong'lånj.

re'vinj' - hongri'.

ri'n, rin'skrik.

ris'mykje - dæm ri'sæ ong'æn på blanke ræ'va.

ro' - stoppskiv' under skruen, bøssing - ro' på jå'en (beit dårle').

ro'nere' - ødelegg'.

ronk' - utapåtrøy', dong'rijakke.

rosa'bla - knekt te' ess i kortstokken, ukebla'.

ru' - ku-ru'.

rusk'adoin'je.

ry' - de' ry' tu skauddån' (yra).

ry'r - go'ka'kå e' ry'r.

ry't - gamlå ry't å snorka om nattæ.

ræ'n - me' skur'sand å æn' kvest fekk dæm de' ræ'nt.

ræ'v - i Frenå sei dem rau om ræva, tæ'g om tå'g.

røm'bonke - de' ha dæm på Fren'setrå fær.

rømme - få plass.

røsse i holde'.

røsse ut - de' va' bærre så ong'æn røs'te ut.

røske me' se

røyt' - lat'a se'.

røytve'r - då'le ve'r fær avlinga - de' va' slikt røytve'r æt høye råtna i he-sjå.

rå'k - rå'kje ha stæn'gjere på bægge siå å gjekk hælt åt fjøs'dærn så å sei.

rå'm - rå'm i hal'sæ, rå'm i breng'ånj'.

rås'se - ho fo'r som ei rås'se, du vesst `kje ka' du ha ho henn.

 

S

 

s-veskå – ho kom dragan me to s-veskå

speiå – han slo balln me speiå

sekk – han fekk se ein sekk (trøkk)

saltbørså' ha's Iver va' te' venns me' rypå.

sauhau – om ein som ter seg uklokt

sau'taille drøfta vi rett på podes'få'ra.

saup, saup'skå'lt.

seigost – skjellsord, om ein som e treg og klønete

sekstå' - 16.

sekkjar – om ein som gjer eller seier ting det blir folksnakk av

sejlle – (geselle) om ein som gjer eller seier ting det blir folksnakk av

se'nådrått, se'nastrækk.

se'rinj' - han gjekk de'n se'rinja te' Ei'.

se'thøy (hey) - dem slo æn'dag, fekk set'hey ainner da'in, kasta så'tå'n tre'a da'in å fekk tær'hey te' nonslæte, hvis de' va' heytærre.

sipe - ho sipæ å' græn fær ikkje nokkå.

sjaber - i e' så sjaber idag, må vesst lægg me'.

sje'ne - ho bærre sjenæ' te' si'es å va' ikkje go'.

sjær å graut ha dæm oftå te' kvells.

sjære (reine) - det va' sjære gull'e.

ska'bæst - beist som gjer skade.

skarræ opp ve'.

ski'n tå - klårne opp.

skit'pæt - møykkjadam.

skje'bla ka'k - ka'k stækt oppå åmnæ (jfr. svele no).

skjell'æst åt - d'e tongt å skjell'æst åt.

skjen'ne ut - hæsten skjen'na ut.

skjet'tåtrast - gråtrast.

skrytlaup - skjellsord

skom'pe'l - ho skom'pla me'så blekkje for utover bokjæ.

skodd'låppa, skoidd'hausa - han Tor me' bokkå kjaur på skoidd'hauså så de' to'ra å lynte.

skre' - skon'næn.

skre', snøskre, stein'skre, kvit'rapå å rau'rapå vise' æt det he' gått skre' de'r.

skrein's - gut'an vil' ha' se' eitt skreins væt du.

skrøl' å hoste.

skåddhause, skåddnavarhause, skåjddklyvar (eig skybanke) – om ein me godt hau

skå'k - sjy hæst.

skårgjekk – i skårgjekk sammen me nå Ola

slabbe - slabbføre.

slark, sly – skjellsord om mann som går å sleng, er liksæl

slure, sly – skjellsord om dame som går å sleng, er liksæl

slætt'e - snøslætte.

slæv'je - han streva å' ka'va så slæv'jån' hang ne'åver håkkå.

smø'kjinn - han prøvæ å smø'kje se' inn me' færel'rå `næ.

små'kle' se' - han små'kledde se' å ba om færlatels.

snarragajdd – (eig. forvridd og inntørka furutre) skjellsord, om kranglevorne og vrange,

snar'sny'tt - fort bli lurt. lett gjort.

sne'kje - kaldvore.

sner'tinj' - kvekk. smart - ho va' ei snerta veikj.

snop (hollandsk) - brunsukker va' snop fær i ti'n.

snuhjla - smået

snuhjlakåpp – skjellsord, om ein som går å snuhjla

snær'kje - de' va' mykje snær'kje på klæpp'su'pånj.

snær'liv - håssåban'ja va' fæsta i snær'live.

snør'pe i ho'p - hain bøtte håssån sjøl - snør'pa dæm i h'op.

snål, snå'lin'.

snåp'inj' - han va' snåp'inj å ha se' ivæg.

sok'kel' - det sok'la å rinj' borti' bekkja'.

sole - luring, skøyar

spander'brok - ha' spander'bro'kja på se'.

spell'flonk'andes ny.

spiss'pur' - snål'ing - ho mamma laga spissburhuå åt gutt'ongå.

spo'l - de' e' færskjæll på æn svel'spol' å æn aure'spo'l.

spove – rekti æn spove, full av streker ikke til å lite på

sporen'streks - han la' sporen'streks på ta'ne ne'på væ'n.

spø'l - hain va' æn litinj' spø'l, men bro'rinj' va stor å brøkkjin.

spøn – (eig garnnøste) - veslevaksen og uredd småonge

sta'kall'ongje - gårr'ongje.

starv'ing, stærvi'ng - stiv å' støl

stek'ling - kjærringæ'n fekk ti' stek'linga me' nabokjærringå, de' va"kje nåkkå kjøpblomster å få ti' på bu'n da.

ste'l opp - dæm stel'a opp kvarain'ner.

sterre' - sauinj' sto å sterra attme' le'æ.

sterri'på'le - han va' æn sterripå'le, vil all'der gje' se'.

stomp - ho mor laga små'e stompa åt ong'å som ho stækte i lag me' brøå

stompen mi'n - kåmma åt me' no stompen minj' (ba'ne' mett).

sto'ng fær brøste'.

stor'bær - de' e' fo'le ka de' regne.

stronk - avkjøl'a mjøkjæ ti stronkjæ - han va' æn stronk te æn kar.

stuil'kje - han va' stuil'kje svol'tinj', han åt så fo'le me' ka'k.

stusle' - de' vart så stusle' nå ongan for vækk.

stæm'pill' - dæm lagæ se' æn stæm'pill tå æn stor spi'kær te å slå hål me'.

stæ'st - hainn va' stæ'st mæn ikkje bæ'st.

stås'se - ong'æn styra' å' stås'sa.

su'p - su'rsu'p å sill' - sill'su'p å flatbrø'.

sur'mul'e - setta' kje der å su'rmu'l no.

sver, svert – fole sver ku ta

svås - skjellsord, om en skumpete og lite netthendt person

svås'sinj' - han va' så svås'sinj æt'n ræv' ne' al't.

sy' - han kjæm me' rægn sy' eia.

syk'kjå - 17.

syn'nå ko'r - når hund'æ slæst, e' de' 'kje lett å få dæm syn'nåkor.

syn'nåvinj'.

sy'rblann'hå'le - det rægne støtt her i sy'rblann'hå'læ attom fjellæ'.

sæ'gost - han va' æn sæ'gost.

sæl'læ koinn.

sø' - podess'sø'.

søk'kjannes - søk'kjannes go', søk'kjannes trøytt.

søl'ke te' - sjæm ut.

søm'me' - søm'me ut'ga'ræ.

sør'pe - våt snø.

sør'pe å't kjy'nå.

søt'jo - mygg, «mygghank» som surræ.

så – skjellsord, eit slarkåt kvinnfolk utan tetak

så' - bærre eit lite så' - æ'g ikkje så'æ i hus.

så' - koinnså', barkæ'rså' (store stam'pæ). Vi va' på sko'gjæ å barka bjærk fær å lagæ le' tå' skinnæ åt gammelmærn, så on'gæn' fekk se' sko te' jul.

 

 

T

 

tahjlt, tahjlåt – skjellsord stakkarsleg og feig

tall'ik, flåtall'ik, djuptall'ik.

ta'n ne'åt - i ska' sei han tok'n ne'åt.

ta' nø'ing - verke.

ta'sa, ta'sin' - ho va"kje ta'sa (veik, redd).

tetta'mjø'k – tjukkmjøk

tetak – slarkåt kvinnfolk uten tetak

tjukken - ho e' på tjukken.

tommelo'msk - ø'rinj.

trast - komm hæ'm trast, komm på timen.

trave –  ramp

te' ellæv, tålv - klåkkå e' tre kvart te' ellev - går te' ellev.

trehau treskalle treskolt - om ein som ter seg uklokt

tre'le - de' va' så tre'le å få te'.

trøye se' - få ti'æ te å ga.

tråjll' går're.

tråjllpåsse tråjll – ramp

tu'llfe'lå.

tujlltre – idiot, tosk, om ein som ter seg uklokt

tull' åt.

tu're sky'ming - egentle' feire skyminga, setta sammen me' handarbeid, fortel historier osv.

tuske - tusk'e me' gu'tå, tusk'e i høye'.

tusk'hain'ell.

tykje – skjellsord, styggen sjølv i menneskeham

tværblegg – (eig. treplugg, kile) skjellsord, om kranglevorne og vrange,

tæreine – skjellsord, ein som reagerer med sinne

tærnavar – (eig. tverrnavar, ein navar det e vanskeleg å bruke) skjellsord, om kranglevorne og vrange,

tæ'rpi'nj'.

tæ'rvspei', tæ'rvsjå'.

tærvatrel – skjellsord for ein som gjer simpelt arbeide, ein træl

tø'lå' - tø'lån na' Petrine.

tøtte - ho va' me' ei rett tøtte ho. om veslevaksen og uredd småonge

tå'e - de' va' tå'e hælt te' jul - tå'a mark - tå'flækkæ.

 

U

 

umakslaus, o'makslaus.

urlitin – æn urlitin granj fætj inni balljn

uros'en'gje.

`ur'vin'j - trøytt, ut'ranglæ.

ut'bo'l – (tjukk l av gno utburdr) trå'llongje, mangla folkskikk “hajn bli ejnten utbol ejller emmiser”

utgangarsau – sau som går ute heile året å blir folksky

ut'pu'læ.

utpå'gjort.

 

V

 

 va' de' (så) lekt – va desålektse, ska kje ha det slag

va'kainnt.

vanta – mangla , “nei ka som vanta me , nei det veste dem ikkje”

varg, rund'varg (krakk) - håggd tå sko'jæ, åftæst me' tre fotæ.

varge'må'l - skikkele' ma'tamål.

varg, vargtane, vargnikkje – ramp

varg'gårre, ut'bo'l.

ve'l be'kåmme (signe maten).

vel'å mykje.

vengelkåpp, vengelpave - skjellsord, ein som ikkje klare å bestemme se

vesj'a, ø'sa - vel'æ å gjær se' te'.

ves'ke - ves'ke våll'a åt kjy'nå.

vett'lei - unghæst.

vill'spik - ho va' ei vill'spik i sine onge dagæ'.

vin'jhå'l - de' va' eit vin'jhå'l i i'sæ.

vin'j råsse.

væ'ikj.

væ'ikjoin'gje. veikje – jente

vækjiin – han va vækjin, trudd han va nåkkå te kar

væ't - gra'va væ't, grøft.

våg'mat - nåkkå å ha unner vågjæ fær å vægæ opp stæ'n ell' rot `tu jord'n.

vå'le i hop - sammel' sammen.

vål'le - ve'ske vål'la åt kjy'nå.

 

Æ

 

æ'rl-de - (nåkkå å by'nj me') - har du nokre koinn elt' podessa kain du få flær.

 

Ø

 

øks'n - oks'ga'læ.

ø'l - halle ø'ln - hall' se hæ't.

ø'lja' - ø'lja tå omna.

øm'så - de' va' så' øm'så.

øn'åt - ivri' å' føl me' (glane, måpe).

ø'sinj' - oppø'st.

ønkåpp – skjellsord, ein som er meir nyskjerrig enn folk lika

øskåpp – skjellsord, ein som snakka vås eller gjer se te

 

 

Å

 

åil'ler - stadig leven.

ål'båge se' fram.

åf'sinj - o'vørinj.

åin'na i våi'nmå'læ.

åt'gått - vårte liggjan der.

åtte'ti - 80.

å'valt'inj - låg me' fø'tå i ve're' å' kom se"kje opp'æt.

All honnør til Eide Minne v/ Karl Gerhard Naas og Jonny Lyngstad